Aanpak tot het examen
- Dag 1: domein 1 (40%). HA, interfaces en VPN zijn de grootste vraagbronnen.
- Dag 2: domein 2 (40%). Certificaten/decryptie, User-ID, VSYS en logging.
- Dag 3: domein 3 (20%) en domein 4. Panorama-regelvolgorde en bootstrap uit je hoofd.
- Dag 4: flashcards tot alles "gekend" is, dan het oefenexamen. Fout? Lees dat stuk opnieuw.
- Avond ervoor: alleen de oranje valkuilen, de groene "moet je weten"-blokken en het oefenexamen.
Domein 4 staat niet als apart domein in de blueprint, maar de datasheet noemt "object configurations, policies, management and operation" expliciet en je leerpad heeft er veel cursussen over. Reken op vragen waarin dit als basiskennis wordt verondersteld.
40%
1 · PAN-OS Networking Configuration
Interfaces, zones, HA, routing, GlobalProtect en tunnels (IPsec, quantum-resistant, GRE).
1.1 Interfaces
| Type | Wanneer | Wat je moet weten |
| Tap | Alleen meekijken (SPAN-poort) | Zichtbaarheid zonder in het pad te zitten. Kan niet blokkeren, geen decryptie van forward proxy. |
| Virtual wire | Transparant in een bestaande lijn zetten | Twee poorten aan elkaar, geen IP, geen MAC, geen routing. Wel App-ID, Content-ID, decryptie en zelfs NAT. Opties: Tag Allowed (VLAN's), Link State Pass Through (link down aan de ene kant = down aan de andere), Multicast Firewalling. Standaard is er al een default-vwire (ethernet1/1 en 1/2). |
| Layer 2 | Switchen tussen segmenten in hetzelfde subnet | Interfaces in een VLAN-object. Routeren tussen VLAN's via een VLAN-interface (Layer 3, SVI). Geen dynamische routing op de L2-poort zelf. |
| Layer 3 | Routeren, NAT, VPN, GlobalProtect | IP (statisch, DHCP-client, PPPoE), hoort bij een virtual router / logical router en een zone. Subinterfaces met VLAN-tag (802.1Q). Hier hangt een Interface Management Profile aan (ping, HTTPS, SSH, response pages, User-ID). |
| Tunnel | IPsec, GRE, GlobalProtect | Logische interface tunnel.N. Moet in een zone en een router. IP-adres is optioneel, maar verplicht voor tunnel monitoring en dynamische routing over de tunnel. |
| Aggregate (AE) | Meer bandbreedte en redundantie | Bundel van fysieke poorten met dezelfde snelheid en mediatype, optioneel LACP (active/passive mode, fast/slow rate). Het AE-interface krijgt het type (L2, L3, vwire, HA). Max 8 links per groep op de meeste modellen. |
| Loopback | Extra IP voor beheer, GP, DNS proxy, web proxy | Altijd up. Gebruikt bij transparent web proxy en als bron voor diensten. |
| Management (MGMT) | Beheer | Out-of-band, aparte management plane. Standaard 192.168.1.1, gebruiker admin. Updates, DNS, NTP, syslog, LDAP gaan standaard via MGMT, tenzij je een service route instelt. |
Valkuil: "transparant plaatsen zonder het IP-plan te wijzigen en toch policy afdwingen" = virtual wire, niet Tap (Tap kan niet blokkeren) en niet Layer 2 (dan zitten de segmenten in één VLAN-object en ben je aan het switchen).
1.2 Zones
- Zonetypes: Tap, Virtual Wire, Layer 2, Layer 3, Tunnel, External (External alleen bij multi-VSYS). Het type moet passen bij het interfacetype.
- Elke interface hoort bij precies één zone; een zone hoort bij één VSYS. Policy wordt geschreven tussen zones.
- Standaardregels onderaan:
intrazone-default = allow, interzone-default = deny. Beide loggen standaard niet: override ze om logging aan te zetten.
- Op de zone zet je: Zone Protection Profile, Enable User Identification, Enable Device Identification, Include/Exclude lists, en Packet Buffer Protection.
- Tunnel zone gebruik je bij Tunnel Content Inspection: inspectie van onversleutelde tunnels (GRE, GTP, niet-versleutelde IPsec) die door de firewall gaan.
1.3 High Availability
| Link | Functie |
| HA1 (control) | Hellos, heartbeats, HA-status, configuratiesync, User-ID-info. Loopt via een dedicated HA-poort of de MGMT-poort. Back-up: HA1 backup. Kan versleuteld (HA-keys exporteren/importeren). |
| HA2 (data) | Sessiesync, forwarding tables, IPsec SA's, ARP-tabellen. Transport: Ethernet (standaard), IP of UDP (voor L3-gescheiden peers). Optioneel HA2 keep-alive. Back-up: HA2 backup. |
| HA3 | Alleen active/active: pakketten doorsturen naar de peer die eigenaar is van de sessie (asymmetrisch verkeer). Layer 2, jumbo frames aanbevolen. Geen backup-link. |
| HA4 | Alleen bij HA clustering (meer dan twee firewalls, grote modellen): sessiesync binnen het cluster. |
| Active/passive | Active/active |
| Verkeer | Eén firewall verwerkt alles | Beide verwerken verkeer |
| Modi | Virtual wire, Layer 2, Layer 3 | Alleen Layer 3 en virtual wire (geen Layer 2) |
| Wanneer | Standaard, eenvoudig, aanbevolen | Asymmetrische routing of als beide datacenters actief moeten zijn |
| Extra begrippen | Passive link state: shutdown (standaard) of auto (link blijft up, snellere failover) | Device ID 0/1, session owner (first packet / primary device), session setup (IP modulo, IP hash, primary device, first packet), floating IP, ARP load-sharing (virtuele MAC) |
- Device priority: lagere waarde wint (standaard 100). Preemption staat standaard uit en moet op beide peers aan, anders keert de voorkeursfirewall niet terug naar active.
- Timers: Hello interval 8000 ms, Heartbeat 1000 ms, Promotion hold time 2000 ms, Preemption hold time 1 min. Profielen: Recommended en Aggressive (snellere failover).
- Link monitoring = fysieke interfaces in een link group bewaken (failure condition
any of all). Path monitoring = met ping een bestemmings-IP bewaken (bijv. de upstream router), per virtual router, vwire of VLAN.
- Andere failover-triggers: verlies van heartbeat/hellos via HA1, interne health checks (dataplane), of handmatig
request high-availability state suspend.
- HA-states: Initial, Active, Passive, Suspended, Non-functional, Tentative (A/A), Active-Primary/Active-Secondary (A/A).
- Voorwaarden: zelfde model, PAN-OS-versie, content-versies (App/Threat, AV), licenties en interfacetype per poort.
- Niet gesynchroniseerd: MGMT-IP en managementinstellingen, de HA-config zelf, logs en ACC-data.
Valkuil: "na herstel wordt de primaire firewall niet weer active" → preemption staat niet op beide aan. "Failover als de ISP-router onbereikbaar is, maar de link up blijft" → path monitoring, niet link monitoring.
1.4 Routing
- Legacy routing engine = virtual routers. Advanced Routing Engine (vanaf PAN-OS 10.2, gebaseerd op FRR) = logical routers. Aanzetten via Device > Setup > Management > General Settings > Advanced Routing, daarna commit en reboot. De firewall draait één van beide, nooit tegelijk.
- Bij de Advanced Routing Engine stel je protocollen in met herbruikbare Routing Profiles (BGP: auth, timers, address family, redistribution, filtering; OSPF: auth, timers, interface, SPF) en Filters: access lists, prefix lists, AS-path lists, community lists, route maps BGP en route maps redistribution.
- Redistributie: legacy via een redistribution profile (prioriteit, type redist/no-redist, bron: static, connected, OSPF, BGP, RIP). Advanced via een redistribution profile met route maps. Een default route aanbieden in BGP: Originate Default Route in het address-family-profiel.
- Default administrative distance op PAN-OS: Static 10, OSPF intern 30, eBGP 20, RIP 120, OSPF extern 110, iBGP 200. Lager wint.
- Route monitoring (static route path monitoring): de firewall pingt bestemmingen; faalt het (
any/all), dan gaat de statische route uit de RIB en neemt een backup-route (hogere metric) het over. Preemptive hold time (standaard 2 min) voorkomt flappen.
- ECMP: tot 4 gelijke paden, methodes IP Modulo, IP Hash, Weighted Round Robin, Balanced Round Robin. Staat standaard uit.
- BFD voor snelle detectie van uitval bij BGP, OSPF en statische routes.
- PBF (Policy-Based Forwarding) overschrijft de routetabel op basis van zone/bron/bestemming/app/user. Opties: monitor (en regel uitschakelen bij falen), Enforce Symmetric Return. Bij app-based PBF gaat de eerste sessie nog via de normale route (app nog onbekend).
- Tussen routers op dezelfde firewall: next hop Next VR (legacy) of Next LR (advanced).
Valkuil: Advanced Routing aan- of uitzetten vraagt een reboot. En met de Advanced Routing Engine zijn er geen "redistribution profiles met priority" zoals in legacy: je filtert met route maps.
1.5 GlobalProtect
| Onderdeel | Taak |
| Portal | Authenticeert de gebruiker en levert de agent-config: welke gateways (met prioriteit), connect method, split tunnel-instellingen (in de app-config), HIP-verzameling, internal host detection, certificaten. Eén portal per organisatie is genoeg. |
| Gateway | Bouwt de tunnel en handhaaft policy. External gateways (vanaf internet, tunnel) en internal gateways (op kantoor, vaak zonder tunnel, voor User-ID en HIP). Geeft IP uit een IP pool, DNS, access routes. |
| App (agent) | Kiest de beste gateway op basis van prioriteit en responstijd. Tunnel: eerst IPsec (UDP 4501), terugval op SSL/TLS (TCP 443). |
- Authenticatie: authentication profile (LDAP, RADIUS, SAML, Kerberos, local, TACACS+), client certificate profile, of beide tegelijk (dan moeten beide slagen). Authentication override cookies voorkomen een tweede inlogprompt (portal genereert, gateway accepteert). MFA via SAML of RADIUS.
- Portal en gateway hebben een SSL/TLS service profile met een servercertificaat nodig dat de clients vertrouwen (CN/SAN = FQDN of IP waarmee clients verbinden).
- Connect methods: User-logon (Always On), Pre-logon (Always On) (tunnel vóór Windows-login met een machinecertificaat), Pre-logon then On-demand, On-demand (handmatig).
- Split tunneling op de gateway (Agent > Client Settings > Split Tunnel): include/exclude access routes (subnetten), include/exclude domains, exclude applications (bijv. Teams/Zoom video lokaal laten uitbreken). "No direct access to local network" om lokaal LAN te blokkeren.
- Tunnel-interface van de gateway in een eigen zone (bijv.
VPN), met User-ID aan op die zone. Policy van VPN-zone naar intern.
- GlobalProtect-subscription nodig voor o.a. HIP checks, clientless VPN en split tunnel op domein/applicatie.
- Internal host detection: de app doet een reverse DNS-lookup van een opgegeven IP; klopt de hostnaam, dan is hij intern en gebruikt hij internal gateways.
Valkuil: config ophalen = portal; tunnel = gateway. Als de app wel verbindt maar de verkeerde instellingen krijgt, zit het in de portal-agentconfig (matching op user/group/OS).
1.6 IPsec site-to-site
IKE Crypto profile→IKE Gateway (fase 1)→IPsec Crypto profile→IPsec Tunnel (fase 2) op tunnel.N→Route + security policy
- PAN-OS doet route-based VPN: verkeer gaat de tunnel in via een route naar
tunnel.N (statisch of dynamisch).
- IKE Gateway: IKEv1, IKEv2 of IKEv2 preferred; peer IP (statisch, dynamisch of FQDN); authenticatie pre-shared key of certificaat; local/peer identification; NAT Traversal (UDP 4500) als er NAT tussen zit; passive mode; IKEv1 aggressive mode als de peer een dynamisch IP heeft; DPD (IKEv1) / liveness check (IKEv2).
- Lifetimes standaard: IKE (fase 1) 8 uur, IPsec (fase 2) 1 uur. Fase 2 met PFS = DH-groep in het IPsec crypto profile; moet aan beide kanten gelijk zijn.
- Proxy ID's zijn verplicht bij een policy-based peer (bijv. Cisco ASA, Check Point): lokaal en remote subnet moeten exact matchen. Zonder match faalt fase 2.
- Tunnel monitoring: pingt een IP aan de overkant (tunnel.N heeft dan een IP nodig). Monitor profile: wait-recover (standaard, wacht tot het herstelt) of fail-over (route/PBF naar backup-tunnel).
- Poorten: IKE UDP 500, NAT-T UDP 4500, ESP = IP-protocol 50.
- Troubleshoot: fase 1 = PSK, peer-ID of IKE-proposal mismatch. Fase 2 = proxy-ID, IPsec-proposal of PFS-mismatch.
# VPN status en tests
show vpn ike-sa # fase 1
show vpn ipsec-sa # fase 2
test vpn ike-sa gateway GW-NAAM # fase 1 opbouwen
test vpn ipsec-sa tunnel TUN-NAAM # fase 2 opbouwen
less mp-log ikemgr.log # IKE-logging
1.6.2 Quantum-resistant cryptography
- Dreiging: "harvest now, decrypt later". Verkeer wordt nu opgeslagen en later met een quantumcomputer ontsleuteld. Klassieke DH/RSA/ECC is daar kwetsbaar voor.
- RFC 8784, Post-Quantum Pre-Shared Keys (PPK): vanaf PAN-OS 11.1. Een extra geheime sleutel die out-of-band wordt uitgewisseld en in de IKEv2-sleutelafleiding wordt gemengd. Aanbevolen voor wie alleen NIST-standaarden wil.
- RFC 9242 + RFC 9370, hybrid keys: vanaf PAN-OS 11.2. RFC 9242 voegt de IKE_INTERMEDIATE-uitwisseling toe (grote PQ-sleutels zonder fragmentatieproblemen), RFC 9370 maakt tot 7 extra key exchange rounds mogelijk naast de klassieke DH. Bijv. DH group 21 + ML-KEM-768 (Kyber). Minimaal één PQC-KEM nodig.
- Instellen in het IKE Crypto profile (Advanced Options: Post-Quantum IKEv2 Additional Key Exchange rounds), het IPsec Crypto profile en de Advanced Options van de IKEv2-gateway.
- Werkt alleen met IKEv2, niet met IKEv1. RFC 8784 en RFC 9370 mogen samen (defense in depth). Gebruik AES-256: Grover halveert de effectieve sterkte van symmetrische sleutels.
- Downgraden naar een versie zonder PQ-opties wordt geblokkeerd zolang die config bestaat.
Moet je weten: PPK = RFC 8784 (11.1+), hybride ML-KEM = RFC 9242/9370 (11.2+), alleen IKEv2.
1.6.3 GRE
- GRE = onversleutelde encapsulatie. Nuttig om routingprotocollen of multicast over een ander netwerk te dragen, of als de peer alleen GRE spreekt (bijv. naar een cloudservice of SD-WAN-apparaat).
- Configuratie: Network > GRE Tunnels met tunnel interface, lokaal interface + IP, peer-adres, TTL (standaard 64), optioneel keepalive (interval, retry, hold timer) en Copy ToS.
- Wil je beveiliging: zet IPsec ernaast of eromheen bij de peer; GRE zelf biedt geen vertrouwelijkheid.
- GRE dat door de firewall gaat (niet erop eindigt) inspecteer je met Tunnel Content Inspection.
40%
2 · PAN-OS Device Setting Configuration
Admin-authenticatie, VSYS, logging, software-updates, certificaten en decryptie, User-ID en Cloud Identity Engine, web proxy.
2.1 Authentication roles, profiles en sequences
| Object | Wat het doet |
| Admin role (dynamic) | Ingebouwd: Superuser, Superuser (read-only), Device administrator (alles behalve admins/rollen beheren), Device admin (read-only), Virtual system administrator (+ read-only). Worden automatisch bijgewerkt bij nieuwe features. |
| Admin Role Profile | Role-based, zelf gemaakt: per tab/functie Enable, Read Only of Disable, apart voor Web UI, XML API, REST API en CLI. Kies dit voor least privilege ("mag alleen policies lezen en logs zien"). |
| Authentication profile | Hoe iemand inlogt: type (Local DB, RADIUS, TACACS+, LDAP, Kerberos, SAML, Cloud Authentication Service), server profile, MFA factors, allow list, failed attempts + lockout time, user domain, username modifier. |
| Authentication sequence | Geordende lijst van authentication profiles. De firewall probeert ze op volgorde tot er één slaagt. Optie: Use domain to determine authentication profile. Typisch: eerst LDAP/RADIUS, als laatste Local DB als noodtoegang. |
| Server profile | Adres, poort, secret en timeout van RADIUS/TACACS+/LDAP/Kerberos/SAML IdP. Het authentication profile verwijst ernaar. |
| Authentication policy | Voor eindgebruikers: dwing (MFA-)authenticatie af voordat ze een resource bereiken, met een Authentication Enforcement object en het Authentication Portal. |
- RADIUS/TACACS+ Vendor-Specific Attributes kunnen de admin-rol en het access domain meegeven, zodat je geen lokale admin-accounts nodig hebt.
- Authentication Portal (vroeger captive portal) modes: transparent en redirect. Redirect is nodig voor sessie-cookies en Kerberos SSO, en vraagt een Layer 3-interface met response pages in het management profile.
- SAML vraagt het IdP-metadata (met IdP-certificaat) te importeren; dat maakt automatisch een SAML IdP server profile.
2.2 Virtual systems (VSYS)
- VSYS = aparte logische firewall op één apparaat, met eigen interfaces, zones, policies, objecten en admins. Aanzetten: Multi Virtual System Capability in General Settings; extra VSYS boven het standaardaantal vraagt een licentie.
- Objecten in Shared zijn zichtbaar in alle VSYS. Per VSYS kun je resource limits zetten (sessies, regels, VPN-tunnels).
- Interfaces en zones: een interface hoort bij één VSYS en één zone. Virtual routers / logical routers wijs je toe aan een VSYS; een router kan door meerdere VSYS gebruikt worden.
- Inter-VSYS-verkeer binnen de firewall: maak de VSYS visible voor elkaar en gebruik een External zone in elke VSYS. Er ontstaan twee sessies en er is in beide VSYS een security policy nodig (trust → external in VSYS1, external → trust in VSYS2). Tussen external zones is geen policy nodig.
- Een pakket mag maximaal twee VSYS of shared gateways doorlopen.
- Shared gateway: één gedeelde (internet)interface voor meerdere VSYS. Is altijd zichtbaar voor alle VSYS; er wordt geen security policy of App-ID gedaan tussen VSYS en shared gateway. Policy zet je in de VSYS. NAT kan op de shared gateway.
- Routing tussen VSYS met verschillende routers: next hop Next VR / Next LR.
- Admins: rol Virtual system administrator beperkt iemand tot zijn eigen VSYS.
Valkuil: inter-VSYS-verkeer wordt niet toegestaan "omdat er één regel is". Je hebt twee regels nodig, in elke VSYS één, en de VSYS moeten visible zijn voordat je de external zone kunt koppelen.
2.3 Logging
- Log Forwarding Profile koppel je aan security rules (en zone protection/DoS). Per logtype (traffic, threat, URL, WildFire, data, tunnel, auth, decryption) match lists met filters, bijv.
(severity geq high). Bestemmingen: Panorama, Strata Logging Service, syslog, SNMP trap, e-mail, HTTP (webhook, bijv. ServiceNow/SOAR).
- System-, Config-, User-ID-, HIP-, GlobalProtect- en IP-Tag-logs stuur je door via Device > Log Settings, niet via het profiel op de regel.
- Traffic logt standaard bij session end. Log at session start alleen tijdelijk bij troubleshooting.
- Strata Logging Service (voorheen Cortex Data Lake): cloud-logopslag, aparte licentie, regio kiezen. De firewall heeft een device certificate nodig. Activeren in Device > Setup > Management > Strata Logging Service. Duplicate logging naar Panorama en SLS tegelijk kan.
- Log Collector: Panorama (M-series of VM) in Log Collector mode, of de lokale collector van Panorama in Panorama mode. Collector Group: één of meer collectors (max 16) als één logische opslag.
- Log redundancy in een collector group = elke log op twee collectors, dus de helft van de opslagcapaciteit. Met de log forwarding preference list bepaal je naar welke collector een firewall eerst stuurt.
- Kan de firewall Panorama/collector niet bereiken, dan buffert hij de logs lokaal en stuurt ze later door.
- Syslog: UDP 514 standaard, ook TCP en SSL (6514). Formaat BSD of IETF, custom formats mogelijk.
Valkuil: "ik zie geen logs van verkeer dat door de default interzone-regel wordt geblokkeerd" → die regel logt standaard niet. Override de regel en zet Log at Session End aan.
2.4 PAN-OS software updates
- Release notes lezen, upgrade path bepalen, config back-uppen (named snapshot + export, of tech support file).
- Eerst content updaten (Applications and Threats): elke PAN-OS-versie vraagt een minimale contentversie.
- Base image van de doelrelease downloaden (bijv. 11.2.0), daarna de gewenste maintenance release (bijv. 11.2.4) downloaden en alleen die installeren. Reboot.
- Vanaf PAN-OS 11.0 (met bron 10.1 of hoger): Skip Software Version Upgrade, tot drie releases overslaan. Met multi-image download haal je alle tussenimages in één keer op.
- HA-paar upgraden: preemption uit → passive eerst upgraden (suspend) → testen → failover → de andere upgraden → preemption terug aan. Tijdens de upgrade draaien de peers kort verschillende versies; config sync gaat dan niet.
- Panorama-volgorde: eerst Panorama, dan Log Collectors, dan firewalls. Panorama moet altijd dezelfde of een hogere versie hebben dan wat hij beheert.
- Dynamic updates plannen in Device > Dynamic Updates: Applications and Threats, Antivirus, WildFire (met Advanced WildFire real-time), GlobalProtect data file, Device-ID. URL Filtering gebruikt de cloud (PAN-DB), geen grote download.
- Opties bij App/Threat: Threshold (wacht X uur voor installatie), New App-ID Threshold en Disable new apps in content update: nieuwe App-ID's eerst reviewen zodat bestaande regels niet ineens anders matchen.
- Updates gaan standaard via MGMT. Geen internet op MGMT? Service route instellen voor Palo Alto Networks Services via een dataplane-interface.
request system software check
request system software download version 11.2.4
request system software install version 11.2.4
request content upgrade download latest
request content upgrade install version latest
show jobs all
2.5 Certificaten en decryptie
| Begrip | Wat je moet weten |
| Forward Trust | CA waarmee de firewall bij SSL Forward Proxy nagemaakte servercerts tekent. Clients moeten hem vertrouwen. Best practice: een subordinate CA die door de enterprise root CA is getekend (CSR op de firewall genereren, laten tekenen, importeren). Dan vertrouwen domeinclients hem al. |
| Forward Untrust | Aparte, niet vertrouwde self-signed CA. Gebruikt als het echte servercert ongeldig is, zodat de gebruiker wel een waarschuwing krijgt. Nooit uitrollen naar clients. |
| SSL Inbound Inspection | Inkomend naar je eigen server: importeer het servercert + private key op de firewall. |
| SSL/TLS Service Profile | Servercertificaat + min/max TLS-versie voor diensten van de firewall zelf: web-UI, GlobalProtect portal/gateway, Authentication Portal, URL admin override. |
| Certificate Profile | Hoe de firewall een clientcertificaat valideert: welke CA's, welk veld de username is (Subject/SAN), OCSP/CRL, blokkeren bij unknown status of timeout. Voor GlobalProtect-clientcerts, admin-cert-login, Authentication Portal. |
| Decryption Profile | Controles bij decryptie: verlopen certs, untrusted issuer, unknown status, onvoldoende ciphers/protocolversies blokkeren; ook voor no-decrypt-regels. |
| SCEP | Automatisch clientcertificaten uitgeven (bijv. aan GlobalProtect-endpoints) vanuit de enterprise PKI. |
| OCSP vs CRL | Als beide zijn ingesteld, gebruikt de firewall eerst OCSP, CRL als terugval. |
| Master key | Versleutelt private keys en wachtwoorden in de config. Heeft een vervaldatum; moet in HA op beide peers gelijk zijn. Kan in een HSM; ook de Forward Trust-key kan in een HSM. |
- Decryptie werkt via een Decryption Policy (wat) + Decryption Profile (controles). Types: SSL Forward Proxy, SSL Inbound Inspection, SSH Proxy, No Decrypt.
- Niet decrypten: certificate pinning, client-cert-authenticatie, privacy-categorieën (financial-services, health-and-medicine). Palo Alto levert een decryption exclusion-lijst mee.
- PKI-integratie = enterprise-CA laten tekenen, root/intermediate CA's importeren als Trusted Root CA, OCSP/CRL bereikbaar maken (eventueel via service route).
Valkuil: gebruikers krijgen certificaatfouten op alle sites na het aanzetten van decryptie → de Forward Trust CA staat niet in de trusted store van de clients. Gebruikers krijgen geen waarschuwing bij een site met een verlopen cert → je hebt Forward Trust en Forward Untrust hetzelfde gemaakt.
2.6 User-ID en Cloud Identity Engine
| Bron | Wanneer |
| Server monitoring | AD-security-events lezen (4624 logon, 4768 Kerberos TGT, 4769, 4770). Via de PAN-OS integrated agent (WinRM/WMI, geen extra server) of de Windows User-ID agent (schaalt beter). Serviceaccount in Event Log Readers (en Server Operators voor session monitoring). |
| GlobalProtect | Meest betrouwbaar: gebruiker logt zelf in. Ook intern met internal gateways. |
| Authentication Portal | Voor gebruikers/apparaten die nergens anders gemapt worden (gasten, Linux, niet-domein). |
| Syslog | Logs van 802.1X/NAC, wireless controllers, proxies parsen met syslog parse profiles (regex of field). |
| XML API | Externe systemen sturen login/logout of IP-tags (voor Dynamic Address Groups). |
| Terminal Server agent | Meerdere gebruikers op één IP (Citrix/RDS): onderscheid via poortbereiken per gebruiker. |
| Cloud Identity Engine | Cloud-service (gratis) voor directory sync en user context, ook voor Prisma Access en Cloud NGFW. |
- Group mapping: LDAP server profile + group mapping (include list met alleen de groepen die je in policy gebruikt; update interval standaard 60 min). Of via de Cloud Identity Engine: Directory Sync met Entra ID (Azure AD), Okta, Google, of on-prem AD via de Cloud Identity agent. De firewall haalt alleen attributen op voor users/groepen die in policy staan.
- User-ID aanzetten op de zone waar de gebruikers vandaan komen (alleen interne, vertrouwde zones). Include/exclude networks beperken waar de firewall mappings voor gebruikt.
- User mapping timeout standaard 45 minuten. Ignore user list voor serviceaccounts die anders mappings overschrijven.
- Redistribution (on-prem): één firewall of Panorama verzamelt mappings en deelt ze met andere firewalls (hub-and-spoke). Datatypes: IP-user, IP-tag, user-tag, HIP, quarantine list.
- CIE User Context en segments: de Cloud Identity Engine is de hub. Firewalls publiceren naar een segment en andere abonneren erop. Datatypes: IP User, IP Tag, IP Port, User Tag, Quarantine List. Een NGFW kan elk datatype naar maar één segment publiceren. Vervangt complexe peer-to-peer redistributie.
- Dynamic User Groups (via user-tags) en Dynamic Address Groups (via IP-tags) laten policy automatisch meebewegen, bijv. quarantaine na een threat.
show user ip-user-mapping all
show user group list
show user group name "cn=vpn-users,ou=groups,dc=lab,dc=local"
debug user-id refresh group-mapping all
show user user-id-agent state all
2.7 Web proxy op PAN-OS
- Sinds PAN-OS 11.0. Vraagt een web proxy-licentie, ondersteunde platforms (o.a. PA-1400, PA-3400, PA-5400, VM-Series met minimaal 4 vCPU), alleen IPv4. Beheer via Panorama (of SCM).
- Eerst een DNS proxy object maken; zonder kun je de proxy niet configureren.
- Explicit proxy: browser kent de proxy (PAC-bestand of handmatig). Makkelijker te troubleshooten. Je moet een primaire én secundaire DNS-server instellen.
- Transparent proxy: client merkt niets; vraagt een loopback-interface, User-ID in de proxy-zone en specifieke destination NAT-regels. Ondersteunt geen X-Authenticated-User (XAU) en geen WCCP.
- Authenticatie: Kerberos SSO (met Panorama), SAML/CAS en Cloud Identity Engine (vereisen Prisma Access + Cloud Services-plugin). Nieuwere releases ook local/LDAP/RADIUS.
- Use case: een legacy proxy (bijv. Blue Coat) vervangen zonder alle clients om te bouwen, of hybride met Prisma Access.
20%
3 · Integration and Automation
Uitrolvormen, API's, third-party tools, Panorama en ACC/rapporten.
| Vorm | Wanneer | Wat je moet weten |
| PA-Series | Hardware: campus, datacenter, branch | Eerste setup via MGMT (192.168.1.1, admin, wachtwoord meteen wijzigen). Registreren op het supportportal, licenties met auth codes, device certificate installeren (nodig voor cloud services), dynamic updates. ZTP-modellen melden zich automatisch bij Panorama. |
| VM-Series | Private cloud (ESXi, KVM, Hyper-V, Nutanix, NSX) en public cloud (AWS, Azure, GCP, OCI) | Licenties via Software NGFW Credits (deployment profile: aantal vCPU + subscriptions) of marketplace PAYG/BYOL. Uitrollen met bootstrap. In de cloud vaak achter een load balancer (AWS GWLB, Azure LB) en met mgmt-interface-swap. |
| CN-Series | Kubernetes (EKS, AKS, GKE, OpenShift) | CN-MGMT (management, StatefulSet) + CN-NGFW (dataplane) als DaemonSet (per node), als Kubernetes Service (schaalbaar) of als CNF (5G/telco). Panorama + Kubernetes-plugin verplicht. Uitrol met YAML of Helm. Pod-labels worden tags voor Dynamic Address Groups. |
| Cloud NGFW | Managed firewall-as-a-service in AWS en Azure | Via de marketplace. Palo Alto beheert schaal, HA en upgrades. Policy in rulestacks (AWS: local of global via AWS Firewall Manager) of via Panorama/SCM. AWS: endpoints in de VPC (GWLB-gebaseerd). Azure: in de Virtual WAN hub of VNet. Terraform-provider beschikbaar. |
| AI Runtime Security | AI-apps, modellen en agents beschermen (nu Prisma AIRS) | Network intercept: inline AI-firewall in de cloud; in SCM (AI Security > AI Runtime Firewall) genereer je een Terraform-template voor AWS/Azure/GCP, beheer via SCM of Panorama. API intercept: security-as-code, je app stuurt prompts/responses naar een API (SDK) en krijgt een verdict (prompt injection, datalek, kwaadaardige URL). |
Bootstrap (VM-Series, ook PA-Series via USB)
/config/content/license/software/plugins
/config/init-cfg.txt (verplicht): IP-type (dhcp-client of statisch), hostname, panorama-server, tplname (template stack), dgname (device group), auth-key / vm-auth-key, authcodes, op-command-modes=mgmt-interface-swap. Optioneel /config/bootstrap.xml (complete config).
- Media: ISO (ESXi/KVM), block storage, AWS S3, Azure file share, GCP bucket. Bootstrap werkt alleen bij de eerste boot vanaf factory default.
vm-auth-key maak je op Panorama: request bootstrap vm-auth-key generate lifetime <uren>. Vanaf 10.1 ook de device registration auth key in Panorama.
Moet je weten: tplname = template stack, dgname = device group. Ontbreekt de licentie in /license of authcodes, dan boot de firewall zonder licentie.
3.2 API's
- XML API: alles wat de firewall kan. Eerst een key:
https://fw/api/?type=keygen&user=…&password=… (liefst POST). Key meesturen als key= of header X-PAN-KEY.
- XML API request types:
keygen, config (actions get = candidate, show = running, set, edit, delete, move, rename, clone), op (operationele commando's), commit, report, log (async met job-ID), import/export, user-id (mappings en tags), version.
- REST API (sinds 9.0): JSON, voor policies, objecten, netwerk en device-config. URL zoals
/restapi/v11.1/Policies/SecurityRules?location=vsys&vsys=vsys1. Methodes GET/POST/PUT/DELETE. Commit doe je via de XML API.
- Documentatie op de firewall: API browser op
https://fw/api en REST API docs op https://fw/restapi-doc.
- De admin moet API-rechten hebben in zijn Admin Role Profile (tabbladen XML API en REST API). API-key lifetime is in te stellen; met Expire all API keys trek je alle keys in.
- Wijzigingen via API komen in de candidate config; pas na een commit zijn ze actief.
3.3 Third-party tools
| Tool | Typisch gebruik |
| Terraform | Declaratief, met state. Infrastructuur uitrollen (VPC, VM-Series, Cloud NGFW) en config. Providers: panos (firewall/Panorama), scm, cloudngfwaws. Commit is een aparte stap. |
| Ansible | Procedureel, agentless, playbooks. Collection paloaltonetworks.panos (bijv. panos_security_rule, panos_address_object, panos_commit_firewall, panos_commit_push). Goed voor dag-2-config en upgrades. |
| Python | pan-os-python SDK (object-georiënteerd) en pan-python; scripts op de XML/REST API. |
| Kubernetes | CN-Series met Helm/YAML, Kubernetes-plugin op Panorama voor tags. |
| Hypervisors | OVA (ESXi), qcow2 (KVM), VHDX (Hyper-V); VMware NSX-integratie. |
| CSP's | Marketplace-images, CloudFormation (AWS), ARM/Bicep (Azure), templates op GitHub; autoscaling met load balancers. |
3.4 Panorama
| Template / template stack | Device group |
| Bevat | Network- en Device-tab: interfaces, zones, routers, VPN, HA, server profiles, log settings, DNS/NTP | Policies- en Objects-tab: security/NAT/decryption-regels, adressen, profielen |
| Hiërarchie | Stack bevat tot 8 templates; bij overlap wint de bovenste. Template variables ($naam) voor waarden per firewall (IP's, hostnamen). | Tot 4 niveaus onder Shared. Child erft objecten en regels van parent. |
| Firewall lokaal | Lokale override mogelijk, tenzij je pusht met Force Template Values | Panorama-regels zijn read-only op de firewall; lokale regels zitten tussen pre en post |
Regelvolgorde (komt vrijwel zeker voor)
Shared pre-rules→Device group pre-rules (parent → child)→Lokale firewallregels→Device group post-rules (child → parent)→Shared post-rules→Default rules
- Pre-rules: centrale regels die altijd eerst gelden (bijv. "blokkeer bekende slechte IP's"). Post-rules: vangnet na de lokale regels (bijv. cleanup deny met logging).
- Default rules (intrazone/interzone) kun je in Panorama overriden, bijv. om logging aan te zetten.
- Target-tab in een regel: regel alleen naar bepaalde firewalls pushen (of juist uitsluiten).
- Device group heeft een reference template zodat je zones uit de template in regels kunt kiezen.
- Commit-flow: Commit to Panorama en daarna Push to Devices (of in één keer Commit and Push).
- Bestaande firewall overnemen: Import device configuration to Panorama, daarna Export or push device config bundle met Force Template Values.
- Firewall verbindt met Panorama via TCP 3978 (config en logs). Panorama HA is alleen active/passive.
- Panorama-modes: Panorama (beheer + lokale logcollector), Management Only, Log Collector.
Valkuil: een interface of zone hoort in een template, een adresobject of security-regel in een device group. "Templates configureren het apparaat, device groups bepalen de policy."
3.5 ACC-dashboards en custom reports
- ACC (Application Command Center): tabs Network Activity, Threat Activity, Blocked Activity, Tunnel Activity, GlobalProtect Activity, SSL/TLS Activity. Je kunt eigen tabs met widgets maken.
- Klik op een waarde om een global filter te zetten (geldt voor alle widgets); kies een tijdsbereik; spring vanuit een widget naar de logs (Jump to Logs). Op Panorama kies je de databron: Panorama-data of remote device data.
- Custom report (Monitor > Manage Custom Reports): kies database (de summary-databases zijn sneller dan de volledige logs), time frame, kolommen, group by, sort by en een filter via de query builder. Schedule zodat hij elke nacht draait.
- Report groups bundelen rapporten tot één PDF; email scheduler mailt ze. Er zijn ook predefined reports, PDF summary reports, user/group activity reports en SaaS application usage reports.
basis
4 · Policies, objecten en troubleshooting
Uit je leerpad: Security/NAT policy, profielen, App-ID, WildFire, Zone/DoS protection, Device-ID, CLI, packet captures, traffic logs en service routes.
Packet flow (kort)
Ingress→Zone protection→Session lookup→Nieuw: PBF / route lookup → zone→NAT policy→Security policy→App-ID → Content-ID→NAT toepassen→Egress
Security en NAT policy
- Regels worden van boven naar beneden gelezen; de eerste match wint. Ruletypes: universal (standaard), intrazone, interzone.
- NAT-regel: source zone = ingress; destination zone = de zone die volgt uit de route naar het pre-NAT destination-IP.
- Security-regel: pre-NAT IP-adressen, post-NAT destination zone.
- Source NAT: DIPP (veel gebruikers achter één IP, poortvertaling), Dynamic IP (pool, geen poortvertaling), Static IP (1:1, optioneel bi-directional). Destination NAT: static, dynamic IP (FQDN met sessieverdeling), port translation.
- U-turn NAT: interne client naar het publieke IP van een interne server → destination NAT plus source NAT naar het firewall-interface, zodat het antwoord terug via de firewall gaat.
- Policy Optimizer: port-based regels omzetten naar App-ID-regels, ongebruikte apps opsporen. Rule usage / hit count voor opruimen.
Profielen, App-ID, WildFire, Zone/DoS, Device-ID
- Security profiles: Antivirus, Anti-Spyware (incl. DNS Security en sinkhole), Vulnerability Protection, URL Filtering, File Blocking, WildFire Analysis, Data Filtering. Een profielgroep met de naam
default wordt automatisch aan nieuwe regels gekoppeld.
- DNS sinkhole: geïnfecteerde host vind je in de traffic log naar het sinkhole-IP, niet in de DNS-log (die toont de DNS-server).
- App-ID:
application-default als service. Dependencies: implicit worden automatisch toegestaan, explicit moet je zelf toestaan. Application override = port-based custom app, schakelt App-ID en threat-inspectie uit voor dat verkeer. Application filter = dynamisch (categorie, risk), application group = vaste lijst.
- WildFire-verdicts: benign, grayware, malware, phishing. Advanced WildFire levert signatures real-time.
- Zone Protection (op de ingress-zone): floods (SYN met SYN cookies of RED, UDP, ICMP; drempels Alarm, Activate, Maximum), reconnaissance (port scan, host sweep), packet-based attacks. DoS Protection policy + profiel (aggregate of classified) beschermt specifieke servers.
- Device-ID: IoT Security-subscription, aanzetten op de zone, device-objecten (categorie, profiel, OS, model) als source/destination in policy.
Traffic logs lezen
| Wat je ziet | Betekenis |
app incomplete | TCP-handshake niet afgemaakt of geen data na de handshake. |
app insufficient-data | Te weinig data om de app te herkennen. |
app not-applicable | Geblokkeerd vóór App-ID (bijv. deny op poort/service). |
app unknown-tcp | Onbekende app: custom app of app override overwegen. |
end reason aged-out | Sessie verlopen zonder netjes einde (vaak UDP/DNS of geen antwoord). |
end reason policy-deny | Afgewezen door een security-regel. |
end reason threat | Afgebroken door een security profile. |
tcp-rst-from-server | De server stuurde een reset, niet de firewall. |
CLI en packet tracing
# Welke regel matcht?
test security-policy-match from trust to untrust source 10.1.1.10 destination 8.8.8.8 destination-port 443 protocol 6 application ssl
test nat-policy-match from trust to untrust source 10.1.1.10 destination 8.8.8.8 destination-port 443 protocol 6
test routing fib-lookup virtual-router default ip 8.8.8.8
# Sessies
show session all filter source 10.1.1.10 destination 8.8.8.8
show session id 12345
# Waarom wordt het gedropt?
show counter global filter delta yes severity drop
# Packet capture: filter, stages, aan
debug dataplane packet-diag set filter match source 10.1.1.10 destination 8.8.8.8
debug dataplane packet-diag set filter on
debug dataplane packet-diag set capture stage receive file rx.pcap
debug dataplane packet-diag set capture stage drop file dp.pcap
debug dataplane packet-diag set capture on
# Overig
show routing route # legacy; advanced: show advanced-routing route
show high-availability state
show system resources follow
show running resource-monitor
tail follow yes mp-log ms.log
- Capture-stages: receive (binnenkomst), firewall (sessie-match), transmit (uitgaand), drop (gedropte pakketten). Maximaal 4 filters. Zie je het wel in receive maar niet in transmit, dan kijk je in drop en de global counters.
- In de GUI: Monitor > Packet Capture.
Service routes
- Management-plane-verkeer (updates, DNS, NTP, syslog, LDAP, RADIUS, SNMP, e-mail, Panorama) gaat standaard via MGMT.
- Device > Setup > Services > Service Route Configuration: per dienst een dataplane-interface en bron-IP kiezen. Destination service route voor een specifiek doel-IP. Bij multi-VSYS kunnen sommige diensten per VSYS een eigen service route hebben.
- Klassieke vraag: "updates mislukken, MGMT heeft geen internet" → service route voor Palo Alto Networks Services (en DNS) via een dataplane-interface, plus een security-regel die dat verkeer toestaat.
Ook in je leerpad, buiten de blueprint (kleine kans)
- Strata Cloud Manager: cloudbeheer voor NGFW en Prisma Access. Folders (hiërarchie, vergelijkbaar met device groups/templates) en snippets (herbruikbare config-stukken). Ook AIOps, best practice assessment.
- Advanced SD-WAN (PAN-OS SD-WAN-plugin op Panorama): hub-and-spoke, SD-WAN interface profile met link tags, path quality profile (latency, jitter, packet loss), traffic distribution profile (best available path, top-down priority, weighted session distribution), automatisch aangemaakte VPN-clusters.